full screen background image
پایان دوره نفت -و-پيش-بينی-های-نادرست-فردانما-دکتر-سید-کامران-باقری-نگاه-خبرگان ۵

پایان دوره نفت و پيش‌بينی‌های نادرست!

624 بار دیده شده

در نوشته‌ای که در تاريخ شانزدهم اسفند در روزنامه شرق منتشر شد درباره ” پایان دوره نفت ” و شواهد آن گفته شد. آن نوشته بازخوردها و واکنش‌های زيادی را موجب شد. طبيعی است که سخن گفتن از “پايان دوره نفت” در کشوری که تاروپود اقتصاد آن در صد سال اخير با نفت آميخته است، چنين واکنش‌هايي را برمی‌انگيزد. در اين ميان، برخی مديران و سياستگذاران کشور با استناد به برخی شواهد و برآوردهای بين‌المللی، سناريوی متفاوتی را برای آينده حوزه انرژی متصور هستند و بر پايه همان آمار نه تنها ” پايان دوره نفت ” را نمی‌پذيرند، بلکه بر پررنگ‌تر شدن نفت در اقتصاد جهانی پافشاری می‌کنند. برای نمونه، معاون پژوهش و فناوری وزير نفت در تاريخ سوم اسفند ماه ۱۳۹۴ در يک سخنرانی، از پيش‌بينی قیمت نفت بشکه‌ای ۲۰۰ دلار در افق سال ۲۰۴۰ ميلادی سخن گفت. اين باور مستقيم يا غير مستقيم ريشه در برخی برآوردها و پيش‌بينی‌های ارائه شده از سوی سازمان‌های بين‌المللی در حوزه نفت و انرژی دارد.

اما پرسش اين است که برآوردهای سازمان‌های بين‌المللی حوزه نفت و انرژی تا چه ميزان برای سناريوسازی برای آينده صنعت نفت قابل اتکا است؟ در ادامه به يکی از همين برآوردهای افزايش تقاضای نفت می‌پردازيم و خواهيم ديد که برخی از اين پيش‌بينی‌ها بر فرضيات نادرستی بنا شده‌اند.

سازمان کشورهای صادر کننده نفت (اوپک) به تازگی در گزارشی پيش‌بينی کرده که قيمت پايين نفت کاملاً موقتی است و پس از حل مشکل عرضه مازاد، قيمت‌ها افزايش خواهند يافت. اين سازمان پيش‌بينی کرده که تقاضای جهانی نفت تا سال ۲۰۴۰ در حدود ۲۵ درصد افزايش خواهد يافت.

پایان دوره نفت و پيش‌بينی‌های نادرست! دکتر کامران باقری

پيش‌بينی اوپک از رشد تقاضای نفت تا افق ۲۰۴۰

در گزارش اوپک پيش‌بينی شده که بيشترين رشد تقاضا در حوزه حمل و نقل و به ميزان ۴۴ درصد خواهد بود. نکته بسيار قابل توجه در اين پيش‌بينی اين است که در اين گزارش، فرض بر اين است که تا افق ۲۰۴۰ شاهد تغيير اساسی و برافکن در فناوری‌های حوزه حمل و نقل نخواهيم بود. در اين گزارش پيش‌بينی شده که تا سال ۲۰۴۰، سهم خودروهايي با سوخت غير نفتی در بخش سواری فقط ۶ درصد و در بخش تجاری تنها ۵٫۳ درصد از کل خودروها خواهد بود. در ادامه تصريح شده که: “با فرض رخ ندادن هرگونه تحول عمده فناورانه، خودروهای برقی سهم بازار قابل توجهی در آينده قابل پيش‌بينی نخواهند داشت.”

اين پيش‌بينی اوپک در حالی انجام شده که نگاهی گذرا به روند تحولات خودروهای هيبريدی و برقی نشان از شدت فزاينده نرخ پيشرفت فناوری دارد به گونه‌ای که انتظار تحولات بنيادين در اين حوزه در ميان مدت و حتی کوتاه مدت واقع‌بينانه است. به تازگی مديرعامل شرکت اپل هم تاکيد کرده که اين تحول بنيادين در حوزه خودرو و حمل و نقل در راه است.

پايان دوره نفت و پيش‌بينی‌های نادرست! دکتر کامران باقری

روند جهانی ثبت اختراع در حوزه سوخت‌های جايگزين خودرو (سازمان توسعه و همکاری اقتصادی)

برای نمونه بانک سرمايه‌گذاری گلدمن ساکس هم پيش‌بينی کرده که در ده سال آينده، سهم خودروهای هيبريد و برقی از ۲۵ درصد فروش جهانی خودرو فراتر خواهد رفت.

پايان دوره نفت و پيش‌بينی‌های نادرست! دکتر کامران باقری

برآورد درآمد فروش خودروهای هيبريد و برقی در بازار جهانی (ميليارد دلار)

يکی ديگر از حوزه‌های مهم تحول فناوری (جدای از بکارگيری خودروهای هيبريد و برقی)، افزايش بهره‌وری در مصرف سوخت‌های نفت‌پايه است. تمامی برآوردها از بهينه‌سازی قابل توجه مصرف سوخت نفت‌پايه در خودروها و وسائل نقليه در ميان و بلند مدت خبر می‌دهند. يکی از مهم‌ترين پيشران‌های تحول در اين حوزه، سخت‌گيری فزاينده در تعيين استانداردهای مصرف سوخت است. آنگونه که آژانس بين‌المللی انرژی گزارش کرده، امروزه ۷۰ درصد خودروهای سواری شامل استانداردهای اجباری بهره‌وری سوخت هستند. اين عدد در سال ۲۰۰۵ فقط ۵۰ درصد بوده است. اين روند افزايش سخت‌گيری در استانداردهای بهره‌وری سوخت علاوه بر بخش خودرو، دو حوزه صنعت و ساختمان هم کاملاً چشمگير است.

پايان دوره نفت و پيش‌بينی‌های نادرست! دکتر کامران باقری

سهم استانداردهای اجباری بهره‌وری مصرف سوخت در جهان (آژانس بين‌المللی انرژی، ۲۰۱۵)

هر چه سخت‌گيری‌های اجباری در کشورهای بيشتری اعمال شود، شاهد کاهش فزاينده مصرف خواهيم بود. ضمن اين که همين استانداردها پيشران تغييرات بنيادين فناوری با هدف افزايش چشمگير بهره‌وری مصرف سوخت خواهند بود. متاسفانه اين موضوع هم در گزارش اوپک مورد توجه قرار نگرفته است.

اگر آمار و شواهد فوق را به دقت مورد توجه قرار دهيم، کاملاً واقع‌بينانه است اگر منتظر تحولات مهم فناوری در کوتاه و ميان مدت در صنعت خودرو و حمل و نقل جاده‌ای باشيم. در اين صورت، فرض افزايش تقاضا برای نفت در سال‌های آتی (آنچنان که در گزارش اوپک آمده) نامحتمل بوده و چه بسا بايد خود را برای سناريوهایی کاهش جدی مصرف سوخت نفت‌پايه آماده کرد

به نظر می‌رسد مديران ارشد و سياست‌گذاران بايد سناريوی کاهش جدی تقاضا و ” پايان دوره نفت ” را با توجه به آمار سازمان‌ها و نهادهایی که خود از ذی‌نفعان اصلی ” دوره نفت ” هستند رد نکنند و سازمان‌های مطبوع خود را برای مواجهه محتمل با اين سناريو آماده کنند.





یک نظر درباره “پایان دوره نفت و پيش‌بينی‌های نادرست!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.